Қазақстандағы Биотехнология: пандемия кезіндегі жаһандық сын-қатерлер

Жаңа коронавирустың жаһандық таралуы біздің өмірімізді түбегейлі өзгертті. Пандемиямен күрестің алдын алу және диагностикалық әдістерін әзірлеуге жауапты ғылым саласы ретінде биотехнологияларды қоса алғанда, жаһандық сын-қатер төнді.

2020 жылы 23 қыркүйекте Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев БҰҰ Бас Ассамблеясының 75-ші сессиясының жалпы саяси пікірталастарында сөз сөйледі. Пікірсайысқа қатысушыларға арнаған сөзінде Мемлекет басшысы БҰҰ-ның 75 жылдық мерейтойы жаһандық сын-тегеуріндер кезінде өтіп жатқанын атап өтті. Президенттің пікірінше, жаһандық экономикаға айтарлықтай зиян келтіретін және бүкіл әлемдегі адамдардың көптеген апаттары мен азаптарының көзі болып табылатын коронавирустық пандемия басты проблема болып қала береді.

Қазақстанның Пагуош комитеті қызметінің шеңберінде және ҚазҰЖҒА Төралқасының бекітілген 2020 жылға арналған іс-шаралар жоспарына сәйкес ағымдағы жылдың 21 қазанында «Қазақстандағы Биотехнология: пандемия кезіндегі жаһандық сын-қатерлер» тақырыбында онлайн-семинар өткізілді. Іс-шараны ҚПК жастар бөлімінің қатысуымен Қазақстанның Пагуош комитеті ұйымдастырды. Онлайн-семинарды ұйымдастыру және техникалық қолдау С.А. Алиевпен қамтамасыз етілді. ( Қос.1 - семинар бағдарламасы)

Онлайн-семинардың модераторы А.Ж. Миниязов іс-шараны ашып, негізгі қатысушыларды таныстырды.

Профессор З.А. Мансуров құттықтау сөз сөйлеп, жақын арада үнемі пайда болатын қауіп-қатерлерден, соның ішінде коронавирустық инфекциядан биологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ете алатын пандемия жағдайында биотехнолог ғалымдардың рөлі туралы тақырыптың өзектілігін атап өтті.

Онлайн-семинардың спикері - PhD докторы П.В. Тарлыков Қазақстанда SARS-CoV-2 вирусын диагностикалауға арналған вакциналар мен тест-жүйелерді әзірлеу мәселелерін талқылауға арналған баяндаманы ұсынды, сондай-ақ коронавирус туралы жақында пайда болған қауесеттерді теріске шығаруға назар аударылды (Қос.2 - Презентация).

Онлайн-семинарда шақырылған отандық жетекші ғалымдар, соның ішінде Қазақстанның Пагуош комитетінің мүшелері сөз сөйледі:

  • профессор В.Э. Березин семинар ұйымдастырушылары мен баяндамашысы П.В. Тарлыковқа биотехнологияның ғылыми бағыт ретінде ғана емес, сонымен қатар мамандық ретіндегі рөлі туралы баяндаманы кең аудиторияға қолжетімді түрде тамаша дайындағаны үшін алғысын білдірді. Табиғи резервуарда, атап айтқанда, Қазақстанның өңірлік ерекшеліктерін ескере отырып, вирустардың таралуына тұрақты мониторинг жүргізуге бағытталған зерттеулер жүргізудің маңыздылығын атап өтті.
  • PhD докторы Ж.Е. Байкенов онлайн семинарды ұйымдастырғаны үшін алғысын білдіріп, ақпараттық-түсіндіру жұмыстары бойынша іс-шараның негізгі мақсатына табысты қол жеткізілгенін атап өтті. Осыған байланысты ол осы бағыттағы жұмысты, атап айтқанда, жоғары оқу орындарының оқушыларымен және жас ғалымдармен жалғастыру қажеттігі туралы тілек білдірді.
  • қауымдастырылған профессор Х.С. Тасибеков коронавирустың таралуына қарсы күрес жөніндегі ғылыми проблемаларды шешу және дәрілік препараттарды әзірлеу үшін кадрлар даярлаудың маңыздылығын, сондай-ақ Қазақстанда биотехнологияны дамыту үшін инфрақұрылымды жетілдіру қажеттігін атап өтті.
  • өз кезегінде, доцент Ж.К. Масалимов биотехнологияның әлемдегі басты технологиялардың бірі және жаһандық қауіпсіздік мәселелерін шешу жолындағы маңызды бағыт ретінде қарқынды дамып келе жатқанын атап өтті. Ұсынылған ақпарат, оның ішінде семинар шеңберінде айтылған сұрақтар мен жауаптар биотехнологиялық ғылым мен білім беру технологиясының осындай жаһандық сын-тегеурінге дайындығын бағалауға мүмкіндік беретін маңызды қадам болып табылады.
  • С.Р. Савельев презентацияға жоғары баға беріп, биотехнологияның тұрақты дамуын қамтамасыз ету үшін заманауи ұйымдастырушылық және техникалық инфрақұрылым құрудың маңыздылығын, сондай-ақ ғылыми зерттеулерді тек бейбіт мақсаттарда дамытуды қамтамасыз ету қажеттілігін атап өтті.

Жалпы, барлық шақырылған қатысушылар семинардың маңыздылығы мен өзектілігін атап өтіп, өткізілген іс-шараға жоғары баға берді. Семинарға қатысушылар баяндамашыға және әріптестеріне отандық COVID-19 вакцинасын жасау және Қазақстан Республикасының биоқауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында болашақ инфекцияларға қарсы вакциналарды әзірлеуге арналған заманауи технологиялық платформаны құру мақсатына қол жеткізуде табыс тіледі.

Өз кезегінде іс-шараны ұйымдастырушылар семинар тыңдаушыларына белсенді қатысқаны үшін алғыс білдірді. Семинар тақырыбы қатысушылар арасында жоғары жауап алды. Баяндама авторына еліміздің барлық тұрғындарын, соның ішінде жас ұрпақты толғандыратын 15-тен астам жан-жақты сұрақтар қойылды.

Онлайн-семинарға 120-дан астам адам қатысты, оның ішінде жоғары курс студенттері, магистрлер, докторанттар және жоғары оқу орындарының, атап айтқанда әл-Фараби ат. ҚазҰУ-нің профессорлық-оқытушылық құрамы. , ҚАЕУ, Д. Серікбаев ат. ШҚТУ, Л.Н. Гумилев ат. ЕҰУ, . Х.А. Ясауи ат. ХҚТУ. Бұл Нұр-сұлтан, Алматы, Өскемен және Қызылорда қалаларынан қатысушылардың кең аудиториясын қамтуға мүмкіндік берді.

Қазақстанның Пагуош комитеті жоғарыда аталған оқу орындарының басшыларына семинарды өткізуге қолдау көрсеткені және көмектескені үшін үлкен алғыс білдіреді.