Қазақстан Пагуош комитетінің Хатшылығы 2026 жылғы 24 тамызда Халықаралық Пагуош қозғалысы Биологиялық және уытты қаруға тыйым салу туралы конвенцияны (БТҚК) нығайту перспективаларына арналған «The Biological and Toxin Weapons Convention – Vision 2030 and Beyond» материалын жариялағанын хабарлайды.
Жарияланым 2026 жылғы 17–21 тамызда Женевада өткен БТҚК-ны нығайту жөніндегі Жұмыс тобының тоғызыншы сессиясының қорытындысы бойынша әзірленді. Отырыс шеңберінде Пагуоштың химиялық және биологиялық қару жөніндегі бағдарламасы (CBW Programme) осы тақырып бойынша өзінің алғашқы талдамалық жазбасын таратты.
Құжатта 2027 жылы қатысушы мемлекеттер БТҚК-ның Оныншы шолу конференциясына жиналып, өз жұмысын 2026 жылғы желтоқсанда аяқтайтын қолданыстағы Жұмыс тобының ұсынымдарын қарайтыны атап өтіледі.
«Vision 2030 and Beyond» тақырыбындағы Пагуош талдамалық жазбасында БТҚК режимін одан әрі нығайтудың үш негізгі бағыты айқындалған: институционалдық негізді дамыту, верификация режимін қалыптастыру және ғылым мен техника жетістіктерін тұрақты түрде шолу тетігін құру.
Авторлар Конвенцияның елу жылдан астам уақыт бойы тұрақты қолданылуы оның іргелі қағидатымен байланысты екенін атап көрсетеді: тыйым биологиялық агенттер мен уыттардың белгіленген тізбесіне емес, олардың қандай мақсатта қолданылатынына қарай айқындалады. Өмір туралы ғылымдар, биотехнологиялар, жасанды интеллект және басқа да сабақтас технологиялар қарқынды дамып жатқан жағдайда бұл қағидаттың өзектілігін сақтау жаңа тәуекелдер мен мүмкіндіктерді тұрақты ғылыми-технологиялық бағалауды талап етеді.
Пагуоштың химиялық және биологиялық қару жөніндегі бағдарламасы БТҚК-ның Оныншы шолу конференциясы қарсаңында «Vision 2030 and Beyond» тұжырымдамасын дамытуды жалғастыруға ниетті. Жұмыс Конвенция нормалары мен оның сақталуын қамтамасыз ету тетіктерін нығайтуға, жаңа ғылыми-технологиялық сын-қатерлерге дайындықты арттыруға, сондай-ақ химиялық және биологиялық қаруды әзірлеу, өндіру, тарату және қолдану тәуекелдерін төмендетуге бағытталған.
Талдамалық жазбаны Мария Эспона (Аргентина), Анимеш Роул (Үндістан), Миранда Смит (АҚШ), Лизека Тандва (Оңтүстік Африка Республикасы) және Жан Паскаль Зандерс (Бельгия) дайындаған.
Толығырақ: https://pugwash.org/2026/08/24/the-biological-and-toxin-weapons-convention-vision-2030-and-beyond/
Pugwash талдамалық жазбасы: https://pugwash.org/wp-content/uploads/2026/08/Pugwash-CBW-Briefing-note_8Aug2026.pdf