ҚПК хатшылығы хабарлауы бойынша 2026 жылғы 14–16 шілдеде Жасанды интеллект және ядролық соғыс жөніндегі Нобель сыйлығы лауреаттарының жаһандық ассамблеясы өтті.
Пагуош қозғалысы халықаралық конференцияның ұйымдастырушы серіктестерінің бірі болды.
Ассамблея Нобель сыйлығының лауреаттарын, ядролық саясат саласындағы сарапшыларды, ғалымдарды, жасанды интеллект индустриясының өкілдерін, діни көшбасшыларды және жасанды интеллект технологияларын әзірлеумен тікелей айналысатын мамандарды біріктірді.
Бастаманың негізгі мақсаттары жасанды интеллект пен ядролық қарудың тоғысуынан туындайтын жаңа экзистенциялық тәуекелдерді талдау, сондай-ақ осы технологиялардың үйлесуі адамзатқа төндіретін қауіптерді азайту қажеттілігіне қоғам назарын аудару болды.
Ассамблеяның алғашқы екі күніндегі отырыстар Кастель-Гандольфодағы Борго Лаудато Си аумағында өтті. Сараптамалық панельдер мен жұмыс топтары қазіргі ядролық тәртіптің осалдығын және жасанды интеллектінің әскери жүйелерге жылдам енгізілуін қарастырды.
Келесі мәселелерге ерекше назар аударылды:
• жасанды интеллектіні ядролық командалық басқару жүйелерінде қолдану;
• автономды қару жүйелерінің тәуекелдері;
• қақтығыстардың «машина жылдамдығымен» өршу ықтималдығы;
• әскери шешімдер қабылдау кезінде адамның маңызды бақылауын сақтау;
• жасанды интеллектінің ақпараттың дұрыстығы мен коммуникациялардың сенімділігіне ықпалы;
• ядролық қару-жарақты бақылау жөніндегі халықаралық диалогты қайта жандандыру мүмкіндіктері.
Қатысушылар технологиялық инновациялардың жалпыға танылған этикалық нормаларға сәйкес келуін және жаһандық қауіпсіздікті нығайтуға ықпал етуін қамтамасыз етудің практикалық әрі моральдық шарттарын талқылады.
Пагуош қозғалысының бас хатшысы, профессор Карен Халлберг өз сөзінде жасанды интеллектінің екіжақты сипатына назар аударды. Бұл технологиялар адамдардың өмірін жақсартуға қабілетті болғанымен, тиімді басқару болмаған жағдайда жаһандық тәуекелдерді едәуір күшейтуі мүмкін.
Ассамблеяның үшінші күні Римде «Адамзат табалдырықта: жасанды интеллект және ядролық қару туралы декларация» атты Рим декларациясы ресми түрде таныстырылды. Құжатта жасанды интеллектіге, ядролық қаруға және жаңа технологияларды әскери салада қолдануға қатысты алты негізгі қағидат қамтылған. Карен Халлберг декларацияға 1995 жылғы Нобель бейбітшілік сыйлығының лауреаты — Пагуош қозғалысының атынан қол қойды.
Дереккөз: https://pugwash.org/2026/07/20/global-nobel-laureates-assembly-on-artificial-intelligence-and-nuclear-war/