ҚПК хатшылығы хабарлауы бойынша 13.07.2026 ж. Пагуош қозғалысы Римде «Жасанды интеллект және ядролық қару: тәуекелдер мен мүмкіндіктер» тақырыбында бір күндік сараптамалық семинар өткізді.
Іс-шараға информатика, физика, халықаралық құқық, геосаясат және өнеркәсіп салаларындағы 20 маман қатысты.
Кездесудің мақсаты жасанды интеллектінің ядролық тәуекелдерге ықпалын бағалау және Пагуош қозғалысының алдағы жұмысының ықтимал бағыттарын айқындау болды.
Талқылау төрт негізгі бағытты қамтыды:
• жасанды интеллектінің дамуына байланысты жалпы сын-қатерлер;
• ядролық шабуыл туралы ерте ескерту, барлау ақпаратын бағалау, ядролық командалық басқару жүйелерінде ЖИ қолдану;
• қару-жарақты бақылау, міндеттемелердің орындалуын тексеру және қарусыздану саласында ЖИ пайдалану;
• жасанды интеллектіні басқарудың болашақ тетіктерін қалыптастыру кезінде ядролық және басқа да жаппай қырып-жоятын қаруды бақылау тәжірибесін пайдалану.
Қатысушылар жасанды интеллектінің стратегиялық ортаға ықпал етіп отырғанын, алайда оны әскери мақсатта қолданудың мүмкіндіктері мен шектеулері әлі де жеткілікті зерттелмегенін атап өтті. Мұндай жүйелер ақпаратты өңдеу мен шешім қабылдауды жеделдете алады. Сонымен бірге автоматтандырылған қорытындыларға шамадан тыс сену, алгоритмдердің ашық болмауы, сыртқы манипуляциялар және адамның маңызды бақылауының біртіндеп әлсіреуі сияқты тәуекелдер туындайды.
Егер ЖИ жүйесі қандай ақпарат ұсынылатынын анықтаса, ықтимал әрекеттерді алдын ала қалыптастырса немесе жағдайды бағалауға берілетін уақытты қысқартса, шешім қабылдау процесіне адамның қатысуы өздігінен нақты бақылауды қамтамасыз етпейді. Шешім қабылдайтын тұлғалар жүйелердің жұмыс қағидаттарын түсініп, тәуелсіз бағалауларға қол жеткізуге және ЖИ ұсынымдарын қабылдамау үшін жеткілікті уақыт пен өкілеттікті сақтауға тиіс.
Тәуекелдермен қатар ЖИ-ді спутниктік суреттерді талдауға, ықтимал ядролық сынақтарды анықтауға, әртүрлі дереккөздерден алынған мәліметтерді біріктіруге және қашықтан тексеру үдерістерін қолдауға пайдалану мүмкіндіктері қарастырылды. Мұндай жүйелер ашық әрі тексеруге қолжетімді болуға, ал мамандар деректердің шығу тегін, талдау әдістерін және нәтижелердің белгісіздік деңгейін түсінуге тиіс.
Есепте ядролық қаруды қолдану туралы түпкілікті шешімді жасанды интеллект қабылдамауға тиіс екені атап көрсетілген. Тәуекелдерді төмендету шаралары ретінде бұйрықтар мен ақпараттың түпнұсқалығын тексеруді күшейту, техникалық бұғаттау тетіктерін қолдану, бағдарламалық қамтамасыз етуді жасырын жаңартуды шектеу, ядролық командалық басқару жүйелеріне шабуыл жасамау және ЖИ қолданудың ашықтығын арттыру ұсынылды.
Консультация қорытындысы бойынша қатысушылар халықаралық және пәнаралық диалогты жалғастыру қажеттігін растады. Ықтимал бастамалар қатарында ЖИ қауіпсіздігі жөніндегі саммит өткізу, халықаралық үйлестіруші немесе стандарттарды әзірлеуші ұйым құру және жасанды интеллект қауіпсіздігі бойынша жаһандық салалық бірлестік қалыптастыру аталды.
Жарияланған есеп семинар қатысушылары білдірген әртүрлі пікірлерді қамтиды және ортақ келісілген мәлімдеме немесе Пагуош қозғалысының ресми саяси ұстанымы болып табылмайды.
Дереккөз: https://pugwash.org/2026/07/18/rome-workshop-on-ai-and-nuclear-weapons/